Home / Armenia  / Հարցազրույց կոմկուսի առաջնորդի հետ. Անկախության 25 տարին՝ 70-ամյա կոմունիզմից հետո

Հարցազրույց կոմկուսի առաջնորդի հետ. Անկախության 25 տարին՝ 70-ամյա կոմունիզմից հետո

ՎԱՐԴՈՒՀԻ ԱՐԶՈՒՄԱՆՅԱՆ

Երևան (Նորանոր) – Հայաստանի անկախացումը հաջորդեց մի ժամանակաշրջանի, երբ միակուսակցական ռեժիմն էր թելադրում Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) կազմում գտնվող երկրների քաղաքականությունը: Այս վիճակը ձգվել էր 70 տարի, հետևաբար հայ ժողովուրդը մտավախություն ուներ ինքնիշխանություն ձեռք բերելու և հետագայում այն տնօրինելու հարցում: Շատերն այն կարծիքին են, որ անկախացումը ոչինչ չփոխեց, այսօր էլ նույն ռեժիմն է, տարբեր են միայն հասարակարգն ու սոցիալական իրավիճակը: Արդյո՞ք դա այդպես է, և ինչպիսի՞ն են եղել անցած 25 տարիները անկախացած Հայաստանի համար: Այս և այլ հարցերի շուրջ զրուցել ենք ՀՀ կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղար Տաճատ Սարգսյանի հետ:

 

Տաճատ Սարգսյանը եղել է Լենինականի քաղաքային կոմիտեի առաջին քարտուղարը, ապա նաև Երևանի քաղաքային կոմիտեի առաջին քարտուղարը, իսկ 2013թ-ի նոյեմբերից ղեկավարում է ՀՀ կոմունիստական կուսակցությունը:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ.– Պարոն Սարգսյան, երբ 1985թ. մարտի 11-ին Միխայիլ Գորբաչովը դարձավ ԽՍՀՄ կոմկուսի կենտկոմի գլխավոր քարտուղար, կարո՞ղ էիք պատկերացնել, որ մի գեղեցիկ օր ԽՍՀՄ-ը կարող էր փլուզվել և Հայաստանի Խորհրդային սոցիալիստական միությունը կարող էր դառնալ Հայաստանի Հանրապետություն:

 

ՏԱՃԱՏ ՍԱՐԳՍՅԱՆ.– Ես ինքս ծնվել, մեծացել, դաստիարակվել եմ Խորհրդային միության տարիներին, պատիվ եմ ունեցել հասուն տարիքում անդամակցել կոմունիստական կուսակցությանը, այնուհետև նաև լինել Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության ղեկավար կադրերից մեկը: Երբ որ Գորբաչովը դարձավ գլխավոր քարտուղար, այն ժամանակ անձամբ իմ մոտ կարծիք առաջացավ, որ կադրերի ոչ ճիշտ ընտրություն է կատարվել, այն պատճառով, որ Գորբաչովը չէր անցել կուսակցական այդ դպրոցը, որ կարողանար ղեկավարել այդպիսի հզոր երկրի կոմունիստական կուսակցությունը : Գորբաչովի կողմից կատարված աշխատանքը դա ցույց տվեց, և ես զարմացա, որ նրան ըստ արժանվույն չգնահատեցին աշխատանքից դուրս գալուց հետո, և այսօր նա ազատ տեղաշարժվում է: Իմ կարծիքը խիստ բացասական է. դեռ ականջումս հնչում է Գորբաչովի ձայնը, երբ առաջին անգամ հանդիպելով ժողովրդի ներկայացուցիչների հետ, ստիպում էր, որ ինքը վերևից, նրանք` ներքևից, ճնշեն կոմունիստական կուսակցությանը այդ հասարակարգը քանդելու համար: Այո', այդ ժամանակ արդեն կարող էի պատկերացնել: Այն ժամանակ ես ինքս` որպես կոմունիստական կուսակցության մոտ կանգնած անձնավորություն՝ մտավախություն ունեի, որ նրա վարած քաղաքականությունը կտանի ԽՍՀՄ քայքայման:

 

 

ՆՈՐԱՆՈՐ.– Որպես կոմունիստ՝ ինչպիսի՞ն էին ձեր զգացողությունները 1991թ. Սեպտեմբերի 21-ին, ստեղծվելիք ապագա հանրապետության ճակատագրի վերաբերյալ ի՞նչ կանխատեսումներ ունեիք, ի՞նչն իրականացավ, և ի՞նչը՝ ոչ:

 

ՏԱՃԱՏ ՍԱՐԳՍՅԱՆ.– Կոմունիստներին հաճախակի հանդիմանում են` անկախությանը դեմ լինելու համար: Ոչ’, մենք դեմ ենք եղել նման անկախությանը, որտեղ աղքատություն է, արտագաղթ , որտեղ տիրում են օլիգարխիան ու մոնոպոլիան: Մարդ երբ ծնվում է, իր էությամբ անկախության ձգտում է ունենում, հետևաբար ոչ մի հայ չէր կարող նման վարքագիծ դրսևորել:Սակայն մենք գիտեինք, որ նման վիճակ է ստեղծվել Հայաստանում: Այսօր էլ ես այն կարծիքին եմ, որ Հայաստանում շուկայական հարաբերությունները պարարտ հող չունեն իրենց ոտքի տակ: Մեր սպասելիքը հետևյալն էր. Խորհրդային իշխանության տարիներին մարդիկ չունեին աշխատանքի խնդիր, խորհրդային իշխանության սահմանադրության մեջ գրված էր՝ մարդ պետք է պարտադիր աշխատի, ստանա անվճար կրթություն:Մենք ուզում էինք, որ այն լավը, ինչ տեսել էինք այդ տարիներին, ավելի շատանար, բայց հակառակը եղավ: Արտագաղթը չի կանխվում, սոցիալական անարդարությունը, կոռուպցիան գնալով ավելանում են: Ես ինքս կարիքավոր ընտանիքի երեխա եմ եղել, իմ ծնողը երբեք բանկից տոկոսով փող չի վերցրել, որ սովորեմ, այլ իշխանությունը, ոչ միայն լայն բացել է բուհի դռները , որ սովորեմ, այլև տվել է անվճար հանրակացարան, տվել է թոշակ և ստեղծել բոլոր պայմանները` անվճար սնունդ, հագուստ: Այսօր ես ցավով եմ լսում, որ 16 համայնքում ընդհանրապես դպրոց չկա, շատ դպրոցներում ընդամենը 2-3 հոգի են սովորում, շատ տեղեր ծնունդ չկա:

 

 

ՆՈՐԱՆՈՐ.– Եթե ՀՀ-ն չբռներ անկախացման ուղին, ինչպիսի՞ն կպատկերացնեիք սպասվող ճանապարհը: Արդյո՞ք տեսնում էիք այլընտրանք:

 

ՏԱՃԱՏ ՍԱՐԳՍՅԱՆ.– Խորհրդային իշխանությունը քանդվեց ոչ ճիշտ տնտեսական քաղաքականության հետևանքով: Շատ մարդիկ այսօր հայհոյում են ՀՀ-ում ստեղծված իրավիճակի համար: Եթե ճիշտ տնտեսական քաղաքականություն վարվեր, Հայաստանն իրոք կդառնար թանգարան բաց երկնքի տակ:Անկախություն ձեռք բերելուց հետո, մենք այն կարծիքին էինք, որ պարտադրանքով երկիրը անկախացրած իշխանությունները, կկարողանային կրկնապատկել ԽՄ տարիներին ձեռք բերած հաջողությունները:

 

 

ՆՈՐԱՆՈՐ.– ՀՀ անկախացումից 25 տարի անց ինչպե՞ս եք գնահատում անցած 25 տարին:

 

ՏԱՃԱՏ ՍԱՐԳՍՅԱՆ.– Խիստ բացասական եմ գնահատում անկախ 25 տարին: Իհարկե առանձնացնելով Ղարաբաղի հարցը, որն արյունով ձեռք ենք բերել, պետք է արյունով էլ պահենք: Անկախության տարիների երկրորդ ձեռքբերումը մարտունակ բանակն է, չնայած որ ապրիլի սկզբին մեր բանակը վրիպում թույլ տվեց առանձին ղեկավարների պատճառով:

 

 

ՆՈՐԱՆՈՐ.– Իսկ ի՞նչ հեռանկար է սպասվում, ինչպիսի՞ն եք տեսնում հետագա ուղին:

 

ՏԱՃԱՏ ՍԱՐԳՍՅԱՆ.– Եթե այսպես շարունակենք, մեր վաղվա օրը շատ ավելի վատը կլինի: Հարկավոր է, որ օրենքները գործեն, աշխատանքի խնդիրը լուծվի, որ կարողանանք արտադրանք տալ, դրանով մեկը երկու, երեք դարձնենք, բյուջեն միջոցներ ունենա, որպեսզի կարողանանք հարցերը լուծել, այլապես առաջիկայում ավելի վատ վիճակ կլինի:

 

 

ՆՈՐԱՆՈՐ.– Ինքնիշխանությանը սպառնացող ինչպիսի՞ լուրջ վտանգներ եք տեսնում այսօր:

 

ՏԱՃԱՏ ՍԱՐԳՍՅԱՆ.– Վերջերս նոր սահմանադրություն ընդունվեց, մենք դժվարությամբ ասացինք այո’: Երկար խորհրդակցելով՝ մենք համաձայնություն տվեցինք երկու կարևոր և պարզ պատճառով. առաջինը համագործակցել ՌԴ հետ, լինել Եվրասիական Տնտեսական Միության (ԵՏՄ) մեջ, նշանակում էապահովել ազգի անվտանգությունը, քանի որ մենք 70 տարի ՌԴ հետ խաղաղ ապրել ենք ՝ ոչ մի կորուստ չունենալով: Երկրորդ՝ նկատի ունենալով, որ այդ 70 տարիներին ունեցել ենք հզոր տնտեսություն, ԵՏՄ-ի մեջ մտնելով՝ կվերականգնվեն տնտեսական կապերը: ԵՏՄ-ն հզոր ազդակ է, եթե մենք կարողանանք ներքին հարցերը լուծել, ԵՏՄ-ն միայն օգտակար է, և այն մարդկանց, ովքեր ցույց են տալիս Եվրոպայի տեղը, ուզում եմ ասել` ԵՏՄ կազմի մեջ մտնելը ոչնչով չի խանգարում, որ մենք Եվրոպայի հետ հարաբերություններ ստեղծենք:

 

 

ՆՈՐԱՆՈՐ.– Վերջին քարորդ դարում ինչպե՞ս եք գնահատում կոմունիստական կուսակցության գործունեությունը:

 

ՏԱՃԱՏ ՍԱՐԳՍՅԱՆ.– Կոմունիստական կուսակցությունը հարազատ է մնացել իր գաղափարախոսությանը: Կոմկուսը հասկանում է, որ մենք կորցրել ենք իշխանությունը և պարտավոր ենք վերադառնալու իշխանության: Դրա համար 2 ճանապարհ ունենք.վերադառնալ 2017 թ-ին` հեղափոխությամբ կամ վերադառնալ քաղաքակիրթ տարբերակով`օբյեկտիվ ընտրություններով,սակայն մեր երկրում դրանք տեղի են ունենում մեծ խախտումներով,ինչի արդյունքում կոմկուսը ընտրությունների ժամանակ չի հայտնվում ԱԺ-ում: Այսօր մենք դեռ հեղափոխության կոչեր չենք անում, քանի որ պայմաններ չկան: Կոմկուսը ունի 20 հզր-ից ավելի անդամներ, 50 քաղկոմ-շրջկոմներ: Հանրապետությունում չկա նման քաղաքական ուժ, որ հանրապետության բոլոր քաղաքային համայնքներում, շրջաններում ունենա այդպիսի գրասենյակներ՝ իրենց բոլոր ղեկավար օրգաններով: Խնդիրն այն է, որ Կենտկոմի ապարատից սկսած՝ բոլոր քաղկոմ-շրջկոմները աշխատում են հասարակական կարգով: ԽՄ տարիներին ունեինք շարժական և անշարժ գույք,որը ապօրինաբար մեր ձեռքից վերցրել են : Մենք հիմա վարձակալ ենք և գտնվում ենք ֆինանսական ծանր կացության մեջ: Մարդկանց թվում է, թե մենք պասիվ ենք, սակայն դա այդպես չէ, մենք ուղղակի չունենք ֆինանսական հնարավորություն`Հանրապետությունով մեկ գործունեություն ծավալելու:Առաջին իսկ հնարավորության դեպքում Օպերայի հրապարակը լիքը կլիներ կոմունիստներով և մեր համակիրներով: Ժամանակավոր մեր վիճակն այսպիսին է:

 

 

ՆՈՐԱՆՈՐ.– Պարոն Սարգսյան, ոմանք այն կարծիքին են, թե Հայաստանում ռեժիմը 1991թ-ից ի վեր չի փոխվել: Քաղաքական էլիտան հանդիսանում է նույն 90-ականների էլիտայի շարունակությունը: Կիսո՞ւմ եք այս կարծիքը:

 

ՏԱՃԱՏ ՍԱՐԳՍՅԱՆ.– Այդ մարդիկ անտեղյակ են,քանի որ, եթե նախկին ռեժիմը լիներ, այսօր հանրապետությունում վիճակը շատ ավելի լավը կլիներ: Այսօրվա ստեղծված իրավիճակի պատճառը հենց ռեժիմի փոխվելն է, քանի որ այսօրվա ռեժիմի ներկայացուցիչները չեն կարողանում իրենց կողմից ընդունված օրենքները կիրառել և հանրապետության վիճակը կարգավորել: Այդ մարդիկ կարծում են, թե մեզ մոտ ամեն ինչ հանձնարարականով է: 91թ-ից փոխվել են օրենքները, կադրերը, փոխվել են աշխատանքի նկատմամբ ունեցած սկզբունքները: