Home / Canadahye  / Հայաստանում սփյուռքը դիտորդական առաքելություն կիրականացնի՞. Շվեյցարիա-Հայաստան պատգամավորական խմբի գլխավոր քարտուղարն իշխանությունների կողմից կամք չի տեսնում

Հայաստանում սփյուռքը դիտորդական առաքելություն կիրականացնի՞. Շվեյցարիա-Հայաստան պատգամավորական խմբի գլխավոր քարտուղարն իշխանությունների կողմից կամք չի տեսնում

 

ՎԱՐԴՈՒՀԻ ԱՐԶՈՒՄԱՆՅԱՆ

Շվեյցարիա (Նորանոր) _ Առաջիկայում Հայաստանում դարձյալ սպասվում են խորհրդարանական ընտրություններ: Ինչպե՞ս են պատրաստվում դիտորդական առաքելություն իրականացնել սփյուռքյան կառույցները, արդյո՞ք ներկա իշխանությունների կողմից կա կամք ու ցանկություն նրանց ընդգրկելու այդ աշխատանքներում:

 

Նախորդ խորհրդարանական ընտրություններում մի շարք այլ սփյուռքյան կառույցների թվում դիտորդական լայնածավալ աշխատանք կատարեց նաև «Դեպոպ» ինստիտուտը, որի տնօրենը շվեյցարաբնակ Սարգիս Շահինյանն էր: Թեմայի շուրջ Noranor.ca-ը զրուցել է պարոն Շահինյանի հետ, ով Շվեյցարիա-Հայաստան պատգամավորական խմբի գլխավոր քարտուղարն ու Շվեյցարիա-Հայաստան ընկերակցության պատվո նախագահն է:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ  Պարո՛ն Շահինյան, արդյո՞ք պատրաստվում եք առաջիկայում դիտորդական առաքելություն իրականացնել Հայաստանում:

 

ՍԱՐԳԻՍ ՇԱՀԻՆՅԱՆ Իմ մոտեցումը՝ իբր բարեկամական խմբի գլխավոր քարտուղար, իբր քաղաքական ակտիվիստ, իբր քաղաքացի, մասնակցելու այդ տեսակ դիտորդական առաքելության, բացարձակ դրական է, սակայն պետք է հասկնանք՝ այս տեսակ առաքելությունը ընդհանրապես ցանկալի՞ է այսօրվա իշխանությունների կողմից, դա ասում եմ, քանի որ այս ուղղությամբ սկսել եմ դաշտն ուսումնասիրել և աշխատել 2 ամիսե ի վեր, և այս պահուս այս ցանկությունը չեմ զգում, որքան ալ որ դա պատճառաբանվեց տեխնիկական պատճառներով: Այսինքն՝ կվերաբերի ոչ իմ անձս, այլ ընդհանրապես սփյուռքին, որ կարողանան կազմակերպել մասնակցություն ընտրություններին, ինչպես որ անցյալ տարի կամ 2015-ին: Ես հարցը տվել եմ Սփյուռքի նախարարին, որը տակավին այս ուղղությամբ չի արտահայտվել, ես կարծում եմ, որ ինքը լրիվ տարբեր նախապատվություններ ու խնդիրներ ուներ, որոնք պետք է լուծվեին, սակայն իրականությունը այն է, որ որքան սպասում ենք, այնքան ավելի հաջորդ ընտրությունների ժամկետը մոտենում է, և հստակությունը չկա:

 

Տրամադրված եմ, այո՛, սակայն կամքը չեմ տեսնում, նույնիսկ կարող եմ ասել, որ, ինչ որ ինծի համար բավական հակազդեցական է, 2017թ-ի համեմատ շատ ավելի զգում էի ցանկությունը սփյուռքից դիտորդական առաքելությունը կազմակերպելու, քան այս անգամ, պատճառը ինչն է, պատասխանը չունիմ:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Որքանո՞վ եք տեսնում ընտրությունների վերահսկողություն իրականացնելու  անհրաժեշտություն Հայաստանի արդեն նոր իրավիճակում, երբ իշխանությունները հայտարարում են, որ ամեն ինչ անելու են ընտրախախտումները բացառելու համար:

 

ՍԱՐԳԻՍ ՇԱՀԻՆՅԱՆ  Միանշանակ տեսնում եմ անհրաժեշտություն, այսինքն՝ ոչ մի իշխանության, նույնիսկ եթե  ինքզինքը գործով փաստե իբր օժտված արդար և թափանցիկ ընտրություններ անցկացնելու մեջ, անձամբ պատրաստ չեմ սպիտակ չեք ստորագրելու: Անձամբ տեսել եմ՝ ինչ է տեղի ունենում ընտրությունների ընթացքում և զգացել եմ, (չեմ տեսել, այլապես դատախազին դիմած կլինեի, զգացել եմ), թե ոնց էր կազմակերպվել ձայների առուվաճառքը, որն էր սիստեմը այդ առուվաճառքի: Կարծում եք, որ մի ռեժիմի փոփոխությամբ այդ ռեֆլեքսը փոխվե՞ց, որ այդ ուժերը ընդհանրապես վերացա՞ն, որ այդ մտածելակերպը փոխվե՞ց, հասունացա՞վ, իհարկե ոչ:

 

Նույն վարչապետն էլ, երբ Փարիզում էր, ինքն էլ զգուշացրեց, որ մարդիկ մոտենում էին թե՛ իրենց, թե՛ կուսակցության, ասում էին՝ ասեք, մենք ո՞նց անենք, որ կարողանանք օգնել, որ դուք կարողանաք շահել, այսինքն՝ այս տեսակ մտածելակերպը չի վերացել Հայաստանում:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Ի՞նչ եք կարծում, իշխանությունների կողմից դիտորդներ ներգրավվելու ցանկության բացակայությունը ինչի՞ հետևանք է՝ կա՞մք չկա, թե՞ միգուցե այնքան ինքնանվստահ են, որ ռեսուրսներ ունեն, կարող են ինքնուրույն կազմակերպել, թե՞ գուցե չեն վստահում դիտորդներին:

 

Նախ կոնցեպտ չկա, եթե ընտրության ժամկետը տակավին չի որոշվել, ուրեմն մարդիկ կոնցեպտի մասին ընդհանրապես չեն խորհել, և կարծում եմ, որ այս կոնցեպտի պակասությունը միայն ընտրություններին չի վերաբերում: Սա մի իրողություն է, որը վարակում է զանազան նախարարություններին, վարչապետի տեսլականը, որը սակայն, այդ տպավորությունն ունի, որ միայն ինքը իմանում է, այսինքն՝ թե ուր է ուզում գնալ, այս պահիս փոխում է իրեն միտքի մեջ ունեցած ուղղությամբ, սակայն որն է այդ իրական միտքը, հստակ չէ: Ես քննադատում էի անցած ընտրությունները, մանավանդ ինչ կվերաբերի տնտեսական ծրագրերի ու պոտենցիալի բացակայության խնդիրը, հերթական անգամ նախագահ, վարչապետ, ԿԳ-ն ելույթ էին ունենում թե Հայաստանում, թե Շվեյցարիայում, ասելով շարունակաբար՝ եկե՛ք Հայաստան, մենք ձեզ տրամադրելու ենք լավագույն պայմանները ներդրման, մենք ձեզ կօգնենք, բայց ատկե մի մակարդակ պակաս մանրամասնության ոչ մեկը չի կարողացել իջնել: Այդ ամենը, ինչ որ մայիսի 8-ին ինքը վարչապետը ծրագիրը ներկայացուց, իրեն տեսլականը ներկայացնելով՝ շարադրել է խորհրդարանում, նույն ձևով ծրագրի մեջ դա կրկնել է:

 

Հիմա ոչ մի նախարարություն իրավունք չունի այս տեղն զբաղեցնել տալ, յուրաքանչյուր միավոր պիտի իմանա, թե իր շեֆն ինչ ուղղությամբ է աշխատում, ինչ է ուզում, անդադար պիտի աշխատին այդ ուղղությամբ:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ  Գուցե ժամանակավոր կառավարություն լինելու հանգամա՞նքն է, որ նման իրավիճակ է ստեղծում:

 

ՍԱՐԳԻՍ ՇԱՀԻՆՅԱՆ Շատ իզուր, որոշ նախարարներ կան, որոնք չեն կարող փոխվել, եթե ուզում ենք, որ Հայաստանը իր շարունակությունը ունենա: Քաղաքական տեսլականը չի կրնա մարմնավորվիլ մինչև հաջորդ ընտրություններով, մինչև հաջորդ ընտրությունները ո՞նց պիտի մարմնավորվի, տնտեսությունը, հասարակությունը ո՞նց պիտի կազմակերպվի, ոչ մի նախարար իրավունք չունի ինքզինքը առժամյա նախարար տեսնի:  Ինքը պիտի անե իր գործը, ոնց որ հավերժական է:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ  Դուք Ձեր խոսքում նշեցիք, որ փոխվել է իշխանությունը, սակայն ընտրակաշառք բաժանելու, ընտրակեղծիքներ թույլ տալու ռիսկը շարունակում են բարձր մակարդակի վրա մնալ: Այսինքն՝ սպասո՞ւմ եք, որ նախկին իրավիճակը կկրկնվի:

 

ՍԱՐԳԻՍ ՇԱՀԻՆՅԱՆ Ցանկությունը ուրիշ բան է, ռեսալիզմը՝ ուրիշ: Ելնելով այդ ամենից, ինչ տեսա, ես գտնում եմ, որ մարդիկ, մանավանդ երիտասադությունը, ցանկությունը ունին խնդիրները փոխելու և պատրաստակամություն կարծես թե ունեն, սակայն սա խոսակցություն է: Եթե այդ վճռականությունը ներարկվեց յուրաքանչյուրի մեջ, դա կրնա իրապես վերանալ, բայց չպիտի վերանա արմատախիլ ձևով, որովհետև այդ ուժերը , որոնք այդպես վարվեցան, ինչպես 2017-ի գարնան, չեն վերացել Հայաստանից, և այդ ուժերը դժբախտաբար մտնում են նաև իմ, ձեր, բոլորի մտայնության և հոգեկան կացության մեջ, որովհետև ով որ ընտրակաշառք պատրաստ է բաժնել, իմանում է, թե ժողովուրդի թույլ կողմերը որոնք են: Ընտրակաշատռքը երեկ չի ստեղծվել, դա մի բան է, որն իրականություն է, որ վերադառնում է մարդկայնության ծնունդից, դա ոչ հայկական հիվանդություն է:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Այսինքն՝ հավանականություն կա՞, որ նախկին իշխանություններն,  իրենց ռեսուրսներն օգտագործելով, շանսեր կունենան վերադառնալու:

 

ՍԱՐԳԻՍ ՇԱՀԻՆՅԱՆ Այո, իհարկե, անուններ չեմ կրնար տալ, բայց իրականությունն այն է, որ սիստեմը շարունակվում է, իհարկե, վտանգը կա, որ շարունակվի այլ ձևով, այլ հագուստներով, այլ անձնավորություններով, բայց միտքը նույնն է: Ոստիկանությունը այս հոգեկան մոտեցման պատրաստվե՞լ է, քաղաքական հասարակությունը պատրաստվե՞լ է, ժողովուրդը ստեղծե՞լ է այդ միջոցները, որպեսզի այլևս ինքնաբուխ ձևով սա անկարելի դառնա, անվերադարձ կացություն ստեղծելը միտքւն մեջ պիտի սկսի, բայց հնարավորությունը ոչ միայն կա, այլև վտանգը կա:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Եթե  ցանկություն չկա համագործակցության, Դուք չե՞ք անելու ինչ-որ քայլեր, կախված է միայն իշխանությսւնների քայլերի՞ց:

 

ՍԱՐԳԻՍ ՇԱՀԻՆՅԱՆ Ես մենակ ոչ մի բան չեմ կարող անել, պետք է խնդիրն այդ ձևով մոտեցվի իշխանությունների կողքին, հկ-ների ուղղությամբ, որպեսզի իրենք անհրաժեշտությունը հասկանան, և հոս է, որ կամուրջը կարևոր էր սփյուռքը հայրնեիքին, սա իսկական հարթակ է, և ես ահագին բան սովորեցի այդ 6 ամսում, երբ ժողովուդրի հետ, քաղաքական ներկայացուցիչների, մամուլի հետ կապը կարողացա ստեղծել: Այդ առաքելությունը, որ կատարեցի, ինձ ահագին բան սովորեցրեց, բայց եթե այդ անձերը, իշխանությունը, հկ-ների պատասխանատու զանգվածը, որն այդ պահանջքը ունեն, ժողովուրդի գիտակցությունը բարձրացնելու, աչքերը բացելու, եթե  այդ քայլին չերթա, որևէ մեկ չի կրնա բան մը փոխել: Այդ քայլի անհրաժեշտությունը եթե հասկացվի պատասխանատուների կողմից, ուրեմն խնդրեմ, պատրաստ եմ, իմ փորձառությունս պատրաստ եմ տրամադրության տակ դնելու:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Պարո՛ն Շահինյան, այսօր ասում եք, որ բավական բան նկատեցիք, զգացիք նախորդ ընտրությունների ընթացքում, բայց ես հիշում եմ, որ նախորդ ընտրությունների դիտարկումների արդյունքները բավական լավատեսական էին, ինչո՞վ է պայմանավորվում այս հակասությունը:   

 

ՍԱՐԳԻՍ ՇԱՀԻՆՅԱՆ Ես  բավական հստակ ասացի, որ որ իրականության մեջ ինչ որ տեսա, թարգմանությունն էր մարդկանց վախի, այսինքն՝ թուղթի վրա ընտրությունների խախտում, ինչպես որ անցյալում տեղի էր ունեցել, չի արձանագրվել, բայց մթնոլորտը, որ ստեղծվել էր, որ գետինը ավելի առատ դարձուց ընտրակաշառք բաժանելու համար, դա շատ մտահոգիչ էր, և դա արդեն միայն իմ դիտարկումների արդյունքը չէր, այլև միջազգային դիտորների հասկացողությունն էր, որ այդ մթնոլորտը չբարձրացուց մարդկանց վստահությունը քաղաքական էլիտայի հանդեպ: Ես անձամբ չեմ կարող ասել, որ այդ բանը տեղի ունեցավ, հայերն ավելի վստահ չեղան իրենց ընտրած էլիտայի հանդեպ, հակառակ, տեսանք՝ ինչպես փոխվեց արդյունքը մեկ տարվա մեջ: