Home / Armenia  / Եթե այստեղ՝ Վերնիսաժում, արվեստագետի կյանքում փոփոխություն չկա, այդ փոփոխությունը որտե՞ղ է, վերևներո՞ւմ, պաշտոնյաների մո՞տ. Գրիշա Գասպարյան

Եթե այստեղ՝ Վերնիսաժում, արվեստագետի կյանքում փոփոխություն չկա, այդ փոփոխությունը որտե՞ղ է, վերևներո՞ւմ, պաշտոնյաների մո՞տ. Գրիշա Գասպարյան

 

ՎԱՐԴՈՒՀԻ ԱՐԶՈՒՄԱՆՅԱՆ

Երևան (Նորանոր) _ Գրիշա Գասպարյանը այն փոքրաթիվ վերնիսաժցիներից է, ով ոչ թե վերավաճառում է ինչ-ինչ աշխատանքներ, այլ իր հեղինակային աշխատանքներն է վաճառում: Դեռ 6 տարեկանից նկարել սկսած արվեստագետը հետագայում համապատասխան կրթություն է ստացել, որոշ ժամանակ հետաքրքրվել կինոարտադրությամբ, մոտ 12 տարի աշխատել հեռուստատեսությունում, իսկ 1990-ականների դժվար ժամանակաշրջանում իր գործունեությունը տեղափոխել Վերնիսաժ:

 

Այն դժվար օրերին այսօր երանի է տալիս Գրիշա Գասպարյանը՝ ներկայիս վիճակն ավելի վատ համարելով: Իրական արվեստն ավելի բարձր էր գնահատվում, իսկ այսօր թացը չորի հետ է խառնվել, արդյունքում իր աշխատանքները, որոնց մեջ հոգի է ներդնում, արժեզրկվում են, ցավով նկատում է վարպետն, ով վերջին անգամ 15 օր առաջ է նկար վաճառել: Ներկայացնում ենք Noranor.ca-ի հարցազրույցը արվեստագետի հետ:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Վարպետ, ի՞նչը Ձեզ բերեց Վերնիսաժ, ոգևորո՞ղ էր, ստեղծագործելու մղո՞ղ էր այս միջավայրը:

 

ԳՐԻՇԱ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ Պատկերացրեք, որ 6 տարեկանից ես նկարեմ, էդ աշխարհում եմ, հետո երկրի սոցիալական վիճակը, խառնիճաղանջ իրավիճակը սկսվեց, ես մտածեցի, որ իմ արվեստը պիտի պահպանվի, իսկ այստեղ կար այդ հնարավորությունը, կոլորիտը կար, արվեստը կար: Ե՛ւ շփումը, և՛ ընկերների մեջ միջավայրը ոգևորող էր, իսկ հեռուստատեսությունում շփվում էի մեծ մարդկանց հետ, լեգենդար մարդկանց հետ՝ սկսած Խորեն Աբրահամյանից, Աբաջյանից, Շիրազի մասին չեմ ասում, դրանից հետո բնական է, որ ինձ ուրիշ որևէ ոլորտ չէր հետաքրքրում, գումարայինն էլ չէր գերում: Ճիշտ է, այնտեղ շատ քիչ էր աշխատավարձը, բայց կար հետաքրքրություն, դրանից հետո պետք էր այդ ամենը պահպանվեր, դրա համար մտածեցի, որ ճիշտն էլ այստեղ է, երևի միակ տեղն էլ այստեղ էր:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Դժվար ժամանակաշրջանում փաստորեն եկաք Վերնիսաժ, ու ասում եք, որ այն ժամանակ ավելի լավ էր, քան հիմա:

 

ԳՐԻՇԱ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ Լավ էր այն ժամանակ այստեղ, արտասահմանից մարդիկ էին գալիս, հիմա նրանց մոտ ճաշակն աղավաղվում է, հիմա նայե՛ք, սա խաչքար է, որին սղոց էլ չի կպել, բայց ուրիշները բերում են Չինաստանից, այլ տեղերից աշխատանքներ, որոնց վրա նույնիսկ այբուբենը տառասխալներով են գրված, իսկ տուրիստները գոհանում են, էժան է ու վերջ:

Նախ երևի պետք է, որ գան, մարդ չի մտնում Վերնիսաժ, մի քանի ազգեր, որոնք բացարձակ կապ չունեն այստեղի հետ՝ ֆիլիպիններ, հնդիկներ, որ մշակույթի հետ ոչ առնչություն են ունեցել, ո՛չ բան:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ  Ձեր գործերով չե՞ն հետաքրքրվում:

 

ԳՐԻՇԱ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ Հետաքրքրվում են, բայց նայած մասսա, մեր հայ մշակույթը, արվեստը հասկացողը, գնորդը մեր տեղացին է, հայն է, սփյուռքահայերը մի ժամանակ, հիմա չէ, նրանց մոտ էլ է ճաշակն աղավաղվել, նույն ԱՄՆ-ի վիճակն է. Այստեղից գնում են ռաբիզ երգիչներ, ոմանց մոտ հաջողվում է բարեհաջող համերգներ տալ, ռաբիզությունը համատարած է, նաև այս բնագավառ է մուտք գործել: Նայեք Արարատը մեր համար վեհություն է, չէ՞, նայում ես, բայց թե ես երևի երկու-երեք տարի առաջ եմ սկսել Մասիս նկարել, որ բացարձակ արժեզրկվել է, տուրիսը գալիս է, Մասիս ու վերջ, արդեն և՛ իրենք, և՛ մենք, բոլորս կշտացել ենք, դրա մեջ ռաբիզություն կա:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Այսինքն՝ նաև բիզնես-պահանջները, պահանջարկն է որոշ չափով Ձեզ ստիպում այս կան այն թեմային անդրադառնալ:

 

ԳՐԻՇԱ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ Որ ինչ-որ բարձրարժեք բան ես նկարում, հույզերը, որ աշխատում ես գործի վրա, արվեստանոցում աշխատում ես, դա ուրիշ է, բերում ես այստեղ, զգում ես, որ բացարձակ արժեզրկվում է, և՛ գնային, և՛ մոտեցման առումով:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Այստեղ ներկայացվածներից կարո՞ղ եք առանձնացնել ամենաարժեքավորը, որն, ինչպես ասում եք, հույզերի, զգացմունքների ծնունդ է:

 

ԳՐԻՇԱ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ Ես բոլորի մեջ այնքան հոգի եմ դրել, հիշում եմ այն պահը, երբ որ տվյալ գործն արել եմ, հրաշալի էր, բայց բերում ես այստեղ, ցրտից կծկվում ու աչքիդ չի ընկնում այդ գործը, ասում ես՝ ափսոս չէ՞ր, բերեցի, չես էլ կարող չբերել, բոլորն էլ արժեքավոր գործեր են:

 

Ինձ հիմնականում ֆիգուրաներն են հետաքրքրում, մարդ կա՝ միայն ծառ է նկարում, մարդ կա՝ միայն ձի, մարդ, ես ամեն ինչ նկարում եմ, հիմնականում մարդկային կերպարների միջոցով շատ-շատ բան կարելի է արտահայտել: Ես քարի վրա էլ եմ աշխատում, բայց դրանք բոլորը նկարելուց հետո է ծնվում,նկարչությունից անցել եմ քարի, քարից հետո նոր փայտի:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ  Իսկ իրականությունը, ներկա զարգացումները արտացոլվո՞ւմ են, ներշնչո՞ւմ է, թե՞ բացաձակ այլ աշխարհում են ծնվում Ձեր գործերը:

 

ԳՐԻՇԱ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ Ներկան բացարձակ ստեղծագործության հետ ինձ համար կապ չունի, ոչ թե թերագնահատում եմ, այլ դրանք ամբոխային են, կապ չունեն ստեղծագործելու հետ, իսկ զուտ ստեղծագործությունը բացարձակ ուրիշ արժեք է: Բերում ես գործն այստեղ, որ հացի փող վաստակես, հիասթափվում ես, ես շատ լավ գործեր ունեմ, որ չեմ բերում ստեղ, իմաստ չունի:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Որպեսզի իրական արվեստը ճանաչելի դառնա, այստեղից դուրս ի՞նչ քաղաքականություն պետք է իրականացվի: Օրինակ՝ մշակույթի նախարարությունը  հիմա օպտիմալացվում է, ժամանակ առ ժամանակ փոփոխություններ են տեղի ունենում, ու դա ստեղծագործողի վրա չի անդրադառնում:

 

ԳՐԻՇԱ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ Իմ կարծիքով, պետք է լինեն ներդրումներ, պետք է շատ գան ներդրողներ, եթե գան, բարձրաճաշակ մարդիկ են գալիս, ոնց էլ կլինի, նրանց մեջ լավ հասկացողներ կան արվեստից, խորը հասկացողներ: Ոնց էլ լինի, ինչ-որ մեկի հետ կապվում ես, համաձայնության ես գալիս, շփում պետք է լինի, հիմա որ ասում են՝ մի տարուց լավ կլինի, 5 տարուց լավ կլինի, ես նայում եմ այս ոլորտը, եթե արվեստի ոլորտը խեղճ է, ես այս փոքրիկ տարածքով եմ տեսնում, սա նեղ էլ չի, մշակույթի մեծ օջախ է սա, ուրիշ բաների մեջ չեմ ուզում խորանալ: Եթե այդ լավը չկա, չէ՞ որ այդ լավն այստեղ էլ պետք է զգացվի , իսկ պոտենցիալ չկա բացարձակ, ինչքան ուզում է երկիրը դզեն, այստեղ մարդ չի մտնում, տուրիստ չի մտնում, ո՞նց կարող է ինչ-որ բան փոխվի, այստեղ այսքան աշխատողներ կան, բոլորը վարկերի ու պարտքերի տակ, ոնց որ մեր ամբողջ ժողովուրդը, եթե այստեղ փոփոխություն չկա, այդ փոփոխությունը որտե՞ղ է: Վերևներո՞ւմ, պաշտոնյաների մո՞տ:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ 90-ականներին շատ արվեստագետներ արտագաղթեցին, հաջողությունների հասան արտերկրում, ի՞նչը Ձեզ պահեց Հայաստանում, Դուք էլ մտածեցի՞ք այդ մասին:

 

ԳՐԻՇԱ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ Շատ եմ մտածել այդ մասին, ես էլ ունեմ հարազատներ, այն ժամանակ էր պետք անել, կարող է առիթ ստեղծվի, ես էլ գնամ:

 

ՆՈՐԱՆՈՐ Այսինքն՝ հայրենասիրությունը չէ, որ ձեզ պահել է այստեղ:

 

ԳՐԻՇԱ ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ Չէ, բացարձակ նման բան չկա, հակառակը, կարող է գնայի, գործերը դրսում շատ լավ լինեին, ու այստեղից ես իմ հարազատներին, իմ ընկերներին ավելի օգտակար լինեի, և շատ ավելի մեծ հաջողությունների հասնեի, այստեղ միգուցե կոպիտ հնչի, բայց օր օրի ամեն ինչ մեռնում է, եթե մշակույթը հիմա այս վիճակում է, ի՞նչը կարող է լավ լինի, որովհետև եթե բիզնեսի դաշտում լավ գործունեություն ծավալվի, երկիրն էլ հրաշալի վիճակում կլինի:

 

Միլիարդատերեր են գալիս, որոնց համար ամենափոքր չափի նկարը 15 հզր դրամով եթե չես կարողանում վաճառել, այդ նույն նկարը Մոսկվայում 500 դոլար արժի, հարաբերությունը նայում ես, շշմում ես, ասում ես՝ այս ի՞նչ ողորմելի վիճակում է Հայաստանը հիմա: Ո՞նց է երկիրը կառուցվում՝ եկեղեցի, լեզու և արվեստ, ոչ մեկը, ոչ մյուսը չգիտեմ ինչ վիճակում են, ոչ թե թերագնահատում եմ, այլ 80 տոկոսն այդ վիճակում է, բայց արվեստի մարդիկ իրավունք չունեն այսպես խոսել: